Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek Veenendaal
Laatste update: april 2023
Samenvatting
In Nederland hebben we bij een (verdenking van een) calciumtekort, oftewel hypocalcaemie, rond de partus van een teef – bijvoorbeeld bij weeënzwakte en/of eclampsie – alleen de beschikking over calciumsuppletie die is bestemd voor runderen of mensen.
In dit artikel wordt de dosering berekend van twee middelen: een calciummagnesiuminfuus dat is geregistreerd voor runderen en een calciumgluconaat-injectievloeistof die is geregistreerd voor mensen.
De voorkeur gaat uit naar het humane calciumgluconaat.
Bron
Onder andere mailwisseling met de Apotheek Diergeneeskunde, Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Utrecht.
Spoed
Toediening van calcium via een onderhuidse injectie aan een teef met een (verdenking van een) calciumtekort rond de partus wordt in de praktijk meestal door de fokker zelf uitgevoerd, uiteraard in overleg met de dierenarts.
Fokkers herkennen vaak zelf de symptomen die kunnen passen bij weeënzwakte en/of eclampsie. Ook dierenartsen stellen de diagnose in deze situatie veelal op basis van de klinische symptomen.
In de praktijk is het meetresultaat van het calciumionengehalte in het bloed vooralsnog niet snel genoeg beschikbaar. Bij weeënzwakte en/of eclampsie moet direct worden ingegrepen.
Dosering
De dosering voor hond en kat bedraagt volgens Plumb’s Veterinary Drug Handbook 5-15 mg/kg elementair calcium.
Om deze dosering voor de twee besproken producten om te rekenen naar milliliters per kilogram lichaamsgewicht (ml/kg), moet bekend zijn hoeveel milligram elementair calcium het geneesmiddel per milliliter bevat (mg/ml).
De samenstelling van een product voor calciumsuppletie moet daarom zo worden weergegeven dat het mogelijk is om het aantal milligram elementair calcium in het product te berekenen.
Producten met bijvoorbeeld calciumborogluconaat waarvan de verhouding niet is aangegeven, kunnen volgens de oorspronkelijke tekst beter niet worden toegepast.
Calciumgluconaat-injectievloeistof voor mensen
In Nederland zijn geen geregistreerde diergeneesmiddelen beschikbaar die uitsluitend calcium bevatten. Daarom heeft humaan geregistreerd calciumgluconaat de voorkeur boven het calciummagnesiuminfuus voor runderen.
Calciumgluconaat 100 mg/ml (10%) is een geregistreerd geneesmiddel voor mensen (RVG 32248) en is leverbaar in flacons van 10 ml.
Volgens de omrekening van de Apotheek Diergeneeskunde van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht bevat dit product 9,2 mg elementair calcium per ml.
De dosering voor hond en kat bedraagt 5-15 mg/kg elementair calcium. Omgerekend komt dit voor een subcutane toediening neer op 0,5-1,6 ml per kg lichaamsgewicht.
In milde gevallen van calciumtekort, bijvoorbeeld bij verdenking van weeënzwakte en/of milde beginsymptomen van eclampsie zoals rusteloosheid van de teef en koorts, kan de fokker volgens het oorspronkelijke protocol alvast calcium suppleren in een laag-normale dosis van 0,5-1,1 ml per kg lichaamsgewicht via een onderhuidse injectie.
In de praktijk is gebleken dat bij een concentratie van ongeveer 10% de kans op ernstige lokale weefselirritatie door de injectie klein is.
Wanneer het klinische beeld aanleiding geeft om de suppletie via een onderhuidse injectie te herhalen, kan dit volgens het oorspronkelijke protocol na 6-8 uur.
Calciummagnesiuminfuus voor runderen
Al decennialang wordt met succes gebruikgemaakt van een voor runderen geregistreerd calciummagnesiuminfuus voor de behandeling van calciumtekort bij de teef rond de partus, onder andere bij weeënzwakte en/of eclampsie.
De oorspronkelijke auteur plaatst hierbij wel een kanttekening. De dosering is niet duidelijk onderbouwd en voor deze indicatie is extra magnesiumtoediening niet noodzakelijk.
Wanneer dit middel in een noodsituatie toch wordt toegepast, is het daarom belangrijk om in ieder geval de juiste dosering te gebruiken.
Calciummagnesiuminfuus 127 mg/ml (12,7%) is een geregistreerd diergeneesmiddel voor runderen (RegNL 8301) en is leverbaar in een infuusflacon van 450 ml.
Volgens de omrekening van de Apotheek Diergeneeskunde van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht bevat dit product 16,5 mg elementair calcium per ml.
De dosering voor hond en kat bedraagt 5-15 mg/kg elementair calcium. Omgerekend komt dit voor een subcutane toediening neer op 0,3-0,9 ml per kg lichaamsgewicht.
In milde gevallen van calciumtekort, bijvoorbeeld bij verdenking van weeënzwakte en/of milde beginsymptomen van eclampsie zoals rusteloosheid van de teef en koorts, kan de fokker volgens het oorspronkelijke protocol alvast calcium suppleren in een laag-normale dosis van 0,3-0,6 ml per kg lichaamsgewicht via een onderhuidse injectie.
In de praktijk is gebleken dat bij een concentratie van ongeveer 10% de kans op ernstige lokale weefselirritatie door de injectie klein is.
Wanneer het klinische beeld aanleiding geeft om de suppletie via een onderhuidse injectie te herhalen, kan dit volgens het oorspronkelijke protocol na 6-8 uur.
| Product | Specificatie | Dosering |
|---|---|---|
| Calciumgluconaat 10% | Injectievloeistof, 100 mg/ml, flacon 10 ml, RVG 32248 | 0,5-1,6 ml/kg |
| Calcium-Magnesium 12,7% | Infuusvloeistof, 127 mg/ml, flacon 450 ml, RegNL 8301 | 0,3-0,9 ml/kg |
Calcitat voor runderen
Calcitat 50 (RegNL 3745) bevat eveneens calcium en magnesium en is geregistreerd voor runderen, niet voor honden.
De concentratie is met 47% zeer hoog en daardoor volgens de oorspronkelijke tekst niet geschikt voor directe toepassing bij lichtere dieren zoals honden. Dat geldt zeker in vergelijking met de hiervoor beschreven producten met concentraties van respectievelijk 10% en 12,7%.
Subcutane toediening van onverdund Calcitat bij de hond wordt sterk afgeraden vanwege het risico op ernstige weefselirritatie.
Voor subcutane toepassing zou Calcitat volgens de oorspronkelijke tekst minimaal verdund moeten worden tot een concentratie van 10%.
Bron: deze tekst is opgesteld door dierenarts Atjo Westerhuis en oorspronkelijk gepubliceerd via EduVet Dierenkliniek. Voor publicatie op IAHC is de tekst redactioneel aangepast. De inhoudelijke uitgangspunten, veterinaire claims en genoemde doseringen uit de oorspronkelijke publicatie zijn daarbij behouden.
