Gedragstherapie
Tekst aangeleverd door Margritta Holtman, dierenosteopaat, met name voor paarden en honden.
Praktijklocatie: Mariaplein 6-B, 7156 MG Beltrum
Telefoon: +31 (0)6 22 77 48 20
Website: www.margrittaholtman.nl
Haar expertises liggen op het gebied van veterinaire natuurgeneeskunde, osteopathie en chiropractie.
Margritta is van oorsprong lerares natuurkunde en biologie. Haar liefde voor paarden en de paardensport heeft ertoe geleid dat zij de vijfjarige hbo-opleiding veterinaire natuurgeneeskunde aan de Academie voor Natuurlijke Geneeswijzen in Meppel heeft gevolgd. Deze opleiding rondde zij in 2006 succesvol af.
Daarna heeft zij zich verder bekwaamd in chiropractie bij het Supple Spine Institute. Chiropractie wordt binnen verschillende vormen van diergezondheidszorg toegepast en speelt voor sommige behandelaars een belangrijke rol binnen de begeleiding van dieren.
Inleiding
Gedragstherapie voor honden is een vorm van training en begeleiding die zich richt op het begrijpen, veranderen en verbeteren van problematisch gedrag. Het doel is om ongewenst gedrag aan te pakken en tegelijkertijd de relatie tussen eigenaar en hond te versterken.
Gedragstherapeuten maken gebruik van verschillende technieken om honden te helpen zich prettiger en veiliger te voelen in uiteenlopende situaties. Dit kan bijdragen aan beter aangepast gedrag.
Gedragstherapie kan worden ingezet bij onder andere agressie, angst en destructief gedrag, maar ook bij problemen zoals overmatig blaffen, trekken aan de lijn en verlatingsangst.
Gedragsanalyse
Een gedragstherapeut begint meestal met een uitgebreide analyse van het gedrag van de hond en mogelijke onderliggende oorzaken.
Observeren van het gedrag
De therapeut kijkt naar het gedrag van de hond in verschillende situaties en interacties, bijvoorbeeld thuis, in de buurt van andere dieren of tijdens contact met mensen.
Identificeren van triggers
Er wordt onderzocht welke situaties, objecten of personen bepaald gedrag uitlokken, zoals angst, stress of agressie.
Leefomstandigheden en achtergrond
Ook de voorgeschiedenis van de hond wordt meegenomen. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar eerdere ervaringen, training, socialisatie, leefomgeving en gezondheid.
Oorzaken van gedragsproblemen
Bij gedragstherapie wordt gekeken naar verschillende factoren die kunnen bijdragen aan probleemgedrag.
Angst en onzekerheid
Gedragsproblemen zoals agressie of overmatig blaffen kunnen samenhangen met angst of onzekerheid.
Onvoldoende socialisatie
Een hond die als pup onvoldoende in contact is gekomen met verschillende honden, mensen en omgevingen kan zich later angstig of defensief gedragen.
Trauma of negatieve ervaringen
Traumatische of negatieve ervaringen uit het verleden kunnen invloed hebben op het gedrag van een hond.
Gebrek aan training of verkeerde opvoeding
Inconsistentie of het ontbreken van duidelijke regels kan leiden tot verwarring en ongewenst gedrag.
Training en gedragstechnieken
Afhankelijk van het gedragsprobleem en de individuele hond kan een gedragstherapeut verschillende technieken inzetten.
Positieve bekrachtiging
Een veelgebruikte methode is het belonen van gewenst gedrag om dit gedrag te versterken. Straffen worden doorgaans vermeden, omdat deze stress kunnen verhogen en in sommige situaties ongewenst gedrag kunnen verergeren.
Desensitisatie en tegenconditionering
Deze technieken worden onder andere gebruikt bij angst of agressie. Bij desensitisatie wordt een hond geleidelijk en gecontroleerd blootgesteld aan een bepaalde trigger, beginnend op een lage intensiteit.
Bij tegenconditionering wordt deze blootstelling gekoppeld aan een positieve ervaring. Zo kan de hond geleidelijk leren om anders op de betreffende trigger te reageren.
Gedragsvervanging
De hond leert alternatief gedrag aan dat in de plaats kan komen van problematisch gedrag. Een hond die bijvoorbeeld naar bezoekers blaft, kan worden aangeleerd om rustig op een vaste plek te gaan liggen wanneer er iemand aanbelt.
Beheersingstechnieken
Soms worden aanvullende maatregelen ingezet om situaties tijdens het trainingsproces beheersbaar en veilig te houden, bijvoorbeeld met behulp van een riem of een passende muilkorf.
Geduld en consistentie
Gedragstherapie vraagt om tijd, geduld en consistentie. Honden leren nieuw gedrag meestal niet van de ene op de andere dag. Afhankelijk van het probleem kan een begeleidingstraject maanden of langer duren.
Het is daarom belangrijk dat de eigenaar de afgesproken technieken consequent blijft toepassen en de training volhoudt.
Ondersteuning van de eigenaar
Een belangrijk onderdeel van gedragstherapie is de begeleiding van de eigenaar. De therapeut leert de eigenaar hoe hij of zij zelf kan bijdragen aan het verbeteren van het gedrag van de hond.
Lichaamstaal begrijpen
De eigenaar leert signalen in de lichaamstaal van de hond beter herkennen, zodat tekenen van stress, angst of opwinding eerder kunnen worden opgemerkt.
Consistent reageren op gedrag
Eigenaars worden begeleid in het consequent reageren op gedrag. Duidelijkheid en herhaling kunnen de hond helpen om nieuwe gewoontes aan te leren.
Leiding en structuur bieden
Duidelijke regels, voorspelbaarheid en een consequente begeleiding kunnen bijdragen aan meer rust en structuur voor de hond.
Veelvoorkomende gedragsproblemen
Gedragstherapie kan worden ingezet bij uiteenlopende gedragsproblemen, waaronder:
- Agressie: gedrag gericht tegen andere honden, mensen of bepaalde situaties.
- Verlatingsangst: honden die niet of moeilijk alleen thuis kunnen blijven zonder sterke onrust of paniek.
- Angst: bijvoorbeeld voor harde geluiden, onbekende omgevingen, mensen of dieren.
- Destructief gedrag: zoals kauwen op meubels, overmatig graven of voorwerpen kapotmaken.
- Overmatig blaffen of janken: frequent of moeilijk te stoppen vocaliseren.
- Trekken aan de lijn: honden die tijdens het wandelen veel of ongecontroleerd aan de lijn trekken.
Samenwerking met andere professionals
In sommige situaties werkt een gedragstherapeut samen met andere professionals, zoals dierenartsen of dierfysiotherapeuten.
Wanneer bijvoorbeeld het vermoeden bestaat dat pijn een rol speelt bij agressief of afwijkend gedrag, kan worden geadviseerd om eerst de lichamelijke oorzaak te laten onderzoeken. Ook kan samenwerking met een dierenarts nodig zijn wanneer medicatie of andere medische ondersteuning wordt overwogen.
Gedragstherapie als onderdeel van de begeleiding
Gedragstherapie biedt een gestructureerde manier om gedragsproblemen te onderzoeken en te begeleiden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het zichtbare gedrag, maar ook naar mogelijke oorzaken en naar de relatie tussen hond en eigenaar.
Technieken zoals positieve bekrachtiging, desensitisatie, tegenconditionering en consequente begeleiding kunnen bijdragen aan verandering van gedrag en aan het welzijn van hond en eigenaar.
Opleiding(en)
Het Edupet Educatie- en Dierenwelzijnscentrum ligt naast het huidige pand van de Martin Gaus Academie, op de locatie van het voormalige Martin Gaus Dierenhotel aan de Bronsweg in Lelystad. Het centrum biedt praktijkgericht onderwijs, met onder andere opleidingen en trainingen gericht op honden.
Bekijk het opleidingsaanbod voor honden bij Edupet
Bron: deze tekst is aangeleverd door Margritta Holtman en voor publicatie op IAHC redactioneel aangepast. De inhoudelijke strekking en uitgangspunten zijn daarbij behouden.
