Samenvatting
Kennelhoest is een besmettelijke hoest bij honden. Het is mogelijk om honden tegen kennelhoest te vaccineren. In dit artikel bespreken we wat kennelhoest is, hoe het behandeld en voorkomen kan worden, wanneer vaccinatie kan worden overwogen en welke vaccins het beste toegepast kunnen worden.
Wat is kennelhoest?
Kennelhoest is een besmettelijke hoest bij honden, die wordt veroorzaakt door een virus, para-influenza, en een bacterie, Bordetella bronchiseptica.
Besmetting vindt van hond tot hond plaats door een druppelinfectie via de neus. De kans op besmetting is het grootst wanneer honden in grotere groepen verblijven, bijvoorbeeld in een hondenpension, op een clubmatch, in een dagopvang, op de puppycursus of tijdens gedragstraining.
Kennelhoest is in principe een self-limiting disease. Dat betekent dat de ziekteverschijnselen zonder behandeling op relatief korte termijn vanzelf verdwijnen.
De incubatietijd van kennelhoest bedraagt ongeveer 3 tot 10 dagen. Dit is de periode tussen besmetting en het moment waarop het typische ziektebeeld zichtbaar wordt: een frequente, harde hoest vanuit het strottenhoofd.
Normaal gesproken duurt het heftige hoesten enkele dagen en herstelt de hond binnen ongeveer 5 tot 7 dagen volledig. De hond maakt verder meestal geen zieke indruk en blijft normaal eten en drinken.
In de meeste gevallen is daarna, onder normale omstandigheden en zonder veelvuldig verblijf in grotere groepen honden, voor langere tijd voldoende weerstand opgebouwd.
Hoe behandelen we kennelhoest?
In principe behandelen we kennelhoest niet.
In sommige gevallen kan ondersteunende behandeling worden geadviseerd, bijvoorbeeld:
- een hoestdrank;
- een ontstekingsremmer (NSAID);
- een tuig in plaats van een halsband;
- eventueel zachte voeding;
- de hond zoveel mogelijk rustig houden.
Het is bekend dat opwinding ervoor kan zorgen dat de hoestbuien verergeren. Antibiotica worden daarom meestal niet direct voorgeschreven.
Wanneer de heftige hoestbuien langer dan 5 tot 7 dagen aanhouden, adviseren wij om een afspraak te maken voor een consult bij de dierenarts.
Dat geldt zeker wanneer de hond een zieke indruk maakt, geen eetlust meer heeft of onvoldoende drinkt.
Bij verhoging of koorts boven 39 °C is het noodzakelijk om direct een afspraak te maken bij de dierenarts.
De dierenarts kan, indien nodig, een antibioticum zoals doxycycline voorschrijven ter voorkoming of behandeling van een beginnende longontsteking.
Een longontsteking kan een ernstige complicatie zijn bij honden met een zwak immuunsysteem.
Hoe voorkomen we kennelhoest?
De kans op besmetting is het grootst in grotere groepen honden, zoals in een hondenpension, op een clubmatch, in een dagopvang, op de puppycursus of tijdens gedragstraining.
Voor gezonde honden die in grotere groepen verblijven, bestaat de mogelijkheid om te vaccineren tegen kennelhoest.
Deze honden kunnen het beste minimaal 3 tot 6 weken vóór verblijf in zo’n omgeving worden gevaccineerd, afhankelijk van het gebruikte vaccin en het vaccinatieschema.
Voor gezonde honden die niet in grotere groepen verblijven, is vaccinatie tegen kennelhoest optioneel.
Per individueel geval kan samen met de eigenaar worden bekeken welke keuze het meest passend is.
Wel of niet vaccineren?
Voor gezonde honden die in grotere groepen verblijven, is vaccineren in veel gevallen de juiste keuze.
Voor puppy’s en honden met een zwakke immuniteit moet per individueel geval worden bekeken of vaccinatie mogelijk en wenselijk is.
Een jonge pup heeft nog niet de immuniteit van een volwassen hond en kan daarom heftiger reageren op een besmetting. Dat kan een reden zijn om jonge puppy’s al tegen kennelhoest te vaccineren.
In de praktijk wordt onder normale omstandigheden echter zelden gezien dat een kennelhoestbesmetting bij puppy’s een zeer ernstig ziekteverloop veroorzaakt.
Aan de andere kant bestaat er terughoudendheid om jonge puppy’s tegen kennelhoest te vaccineren.
Stress door de overgang van het nest naar een nieuw thuis en verschillende vaccinaties kort achter elkaar kunnen naar verwachting een flinke impact hebben op de weerstand. Een extra vaccinatie betekent volgens deze benadering opnieuw een belasting van het immuunsysteem.
Wanneer de kans op besmetting groot is, wordt vaccinatie wel noodzakelijk geacht.
Eigenaars geven regelmatig aan dat zij met hun pup naar de puppycursus moeten. Volgens de oorspronkelijke visie kan het voor veel puppy’s beter zijn om eerst te assimileren in hun nieuwe omgeving.
De eigenaar kan eventueel alvast zonder hond naar de puppycursus gaan. Wanneer er al sprake is van een serieus gedragsprobleem dat direct begeleiding nodig heeft, kan begeleiding uiteraard wel eerder worden ingezet.
Conclusie: per individuele hond wordt samen met de eigenaar bekeken of vaccinatie kan en/of nodig is.
Welk vaccin kunnen we het beste toepassen?
In de oorspronkelijke tekst worden twee vaccins met elkaar vergeleken: Nobivac KC van MSD en Eurican Pneumo van Boehringer Ingelheim.
Nobivac BbPi is in Nederland niet beschikbaar en Nobivac Respira Bb bevat alleen Bordetella bronchiseptica.
| Kenmerk | Nobivac KC | Eurican Pneumo |
|---|---|---|
| Toediening | Neusdruppels: soms iets meer stress | Injectie: meestal minder stress |
| Leeftijd | Vanaf 3 weken | Vanaf 8 weken |
| Vaccin | Levende Pi en Bb | Geïnactiveerde Pi en Bb |
| Immuniteit | Pi na 3 weken, Bb na 72 uur | Na 2 weken |
| Schema | Eenmaal, daarna jaarlijks | Tweemaal met een interval van 2-3 weken, daarna jaarlijks |
| Bijwerkingen | Voorbijgaand hoesten, maximaal 4 weken | Niet bekend |
| Let op 1 | Niet samen met antibiotica en/of immuunsuppressieve medicatie | Niet samen met antibiotica en/of immuunsuppressieve medicatie |
| Let op 2 | Uitscheiding: Pi enkele dagen, Bb 6 weken | Niet bekend |
| Let op 3 | Tot 6 weken geen contact met immuundeficiënte personen | Niet bekend |
| Let op 4 | Vaccinatie 6 weken vóór verblijf in pension e.d. | Vaccinatie 3-6 weken vóór verblijf in pension e.d. |
Afkortingen: AB = antibiotica. Bb = Bordetella bronchiseptica. IDP = immuundeficiënte personen, bijvoorbeeld door chemotherapie of HIV. ISM = immuunsuppressieve medicatie, zoals prednisolon. Pi = para-influenza.
Enkele aanvullende notities
1. Booster
Volgens de bijsluiter van Eurican Pneumo moet alleen na de eerste vaccinatie, met een interval van 2 tot 3 weken, nog een tweede vaccinatie of booster worden toegediend.
Uit de WSAVA-richtlijnen kan volgens de oorspronkelijke tekst worden opgemaakt dat een booster in principe niet nodig is en dat ook na vaccinatie via een onderhuidse injectie lokale immuniteit wordt ontwikkeld.
WSAVA: World Small Animal Veterinary Association. In de oorspronkelijke tekst wordt daarbij vermeld dat deze aanbevelingen niet worden ondersteund door experimentele of veldgegevens, maar zijn gebaseerd op kennis van microbiologische en immunologische basisprincipes en breed gedragen deskundig advies.
2. Immuunkwetsbare personen
Er wordt geadviseerd dat een hond die met Nobivac KC is gevaccineerd gedurende 6 weken geen contact heeft met immuundeficiënte personen, bijvoorbeeld mensen die chemotherapie krijgen of HIV hebben.
In bepaalde situaties bij kwetsbare personen kan er volgens de oorspronkelijke tekst juist ook iets voor te zeggen zijn om wél te vaccineren.
Bij een natuurlijke infectie kan de uitscheiding van virussen en bacteriën namelijk vele malen groter zijn dan na vaccinatie. Nobivac KC bevat bovendien een niet-virulente stam.
Het advies is wel om kwetsbare personen niet aanwezig te laten zijn bij de toediening van het vaccin in de neus.
3. Zwak immuunsysteem
Bij honden met een zwak immuunsysteem, aangeboren of verkregen, kan kennelhoest een ernstig ziekteverloop hebben en in uitzonderlijke gevallen zelfs tot overlijden leiden.
4. Is vaccinatie verplicht?
Vaccinatie tegen kennelhoest is niet wettelijk verplicht.
Hondenpensions en andere opvanglocaties kunnen dit wel zelf als toelatingseis stellen. Er zijn ook pensions die vaccinatie tegen kennelhoest niet verplicht stellen.
5. Afwegingen
Bij de keuze tussen de beschikbare vaccins kunnen verschillende factoren worden meegewogen.
Nobivac KC, toegediend via neusdruppels, wordt in de oorspronkelijke tekst beschreven als het meest belastende, maar ook het meest effectieve vaccin.
Eurican Pneumo wordt beschreven als het minst belastende vaccin en als voldoende effectief voor een aandoening die in principe een self-limiting disease is.
Bron: deze tekst is oorspronkelijk gepubliceerd via EduVet Dierenkliniek en is voor publicatie op IAHC redactioneel aangepast. De inhoudelijke en veterinaire strekking van de oorspronkelijke publicatie is daarbij behouden.
