Tramadol bij hond en kat

Samenvatting:

Tramadol is een pijnstiller. Tramadol zorgt ervoor dat de pijnbeleving op centraal niveau (hersenen en ruggenmerg) vermindert; het middel ‘verdooft’ dus alleen de pijn. Een NSAID, zoals bijv. Metacam of Rimadyl, zorgt voor ontstekingsremming, pijnstilling en koortsverlaging; dat middel doet meer dan alleen pijnstilling. In bepaalde gevallen wordt Tramadol naast een NSAID voorgeschreven. De optimale dosering (dosis en frequentie van geven) van Tramadol bij hond en kat zal per individueel dier sterk kunnen verschillen en moet dan ook op geleide van effect bij elk dier individueel worden bepaald. In de bijsluiter van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht wordt als gebruikelijke dosering voor de hond 1-5 mg/kg, elke 6-8 uur en voor de kat 1-2 mg/kg, elke 12-24 uur aangehouden. Het advies is om laag te beginnen en te verhogen op geleide van de reactie (werking en bijwerkingen).

Search

Nieuws

Nieuwe ontwikkelingen relevant voor de deelnemers aan het caIVM platform.

Artikelen

Small Animal Gastroenterology

2nd revised and expanded edition Romy M. Heilmann, Jonathan A. Lidbury , Jörg Steiner (eds.) https://www.bol.com/nl/nl/p/small-animal-gastroenterology/9300000176615495/?cid=1755704366588-6096750069432&bltgh=nOiVoZ09y3dNUStENgZIMA.4_27.28.ProductImage   

Lees verder »

Wat is Tramadol?

Tramadol is een analgeticum (pijnstiller); het wordt toegepast bij acute en chronische pijn, in het bijzonder bij neuropathie (zenuwpijn).  Het zorgt ervoor dat de pijnbeleving op centraal niveau (hersenen en ruggenmerg) vermindert.

Tramadol (hydrochloride) wordt synthetisch bereid en vertoont qua chemische structuur gelijkenis met morfine. Ondanks het feit dat Tramadol een opioïd is valt het niet onder de opiumwet! Er is dan ook geen registratieplicht voor Tramadol, zoals dat wel het geval is voor middelen als morfine.

Tramadol werkt, vooral in chronische gevallen, beter in combinatie met een NSAID. Een NSAID zorgt voor pijnstilling, ontstekingsremming en koortsverlaging.

Dosering

Bij orale toediening wordt Tramadol bij hond en kat goed en snel geabsorbeerd, gemetaboliseerd (verwerkt in de stofwisseling) en uitgescheiden. De gemiddelde biobeschikbaarheid is 60% bij de kat en 65% bij de hond, met een relatief brede variatie. De optimale dosering (dosis en frequentie van geven) bij hond en kat zal per dier sterk kunnen verschillen en moet dan ook op geleide van effect bij elk dier individueel worden bepaald. Bij dieren met een lever- of nieraandoening moet bovendien de dosering (dosis en frequentie van geven) naar beneden worden bijgesteld.

Tramadol kan met of  zonder voeding worden toegediend.

Geadviseerd wordt om geen gebruik te maken van ‘extended release’ tabletten. Bij honden is vastgesteld dat de absorptie daarvan vertraagd is en de uiteindelijke plasmaspiegels veel te laag zijn (b).

Hond

Adviezen voor de dosering lopen uiteen. Quandt meldt als (gangbare) dosering 2 – 5 mg/kg, elke 8-12 uur (a). Als hoogste dosering voor een maximaal analgetisch effect bij de hond geldt een advies van 10 mg/kg, elke 8 uur (a); wees daarbij extra op je hoede voor bijwerkingen! Saunders (b) schrijft 5 mg/kg, elke 6 -8 uur voor. In de bijsluiter van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht wordt als gebruikelijke dosering 1 – 5 mg/kg, elke 6-8 uur aangehouden (c).

Volgens het farmacokinetisch profiel van Tramadol alleen bij normale honden is de dosering 5 mg/kg, elke 6 uur of 2,5 mg/kg elke 4 uur (a). De dosis kan verminderd worden en/of de frequentie van geven verhoogd bij gelijktijdig gebruik van andere analgetische maatregelen.

In chronische gevallen (kanker, arthrose) kan het effect van Tramadol in een aantal gevallen pas na 14 dagen merkbaar zijn!

Kat

Ook bij de kat lopen de adviezen voor de dosering uiteen. Quandt meldt als (gangbare) dosering 5 – 10 mg/kg, elke 8 – 12 uur (a). Saunders (b) schrijft 2 mg/kg, elke 12 uur voor. In de bijsluiter van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht wordt als gebruikelijke dosering 1 – 2 mg/kg, elke 12 – 24 uur aangehouden (c).

De halfwaarde tijd van Tramadol bij de kat is 2,5 uur. Bij katten zijn doseringen van 1 – 4 mg/kg, elke 12 uur nodig voor een duidelijk en duurzaam analgetisch effect. Een dosering van 4 mg/kg zal een analgetisch effect hebben dat het maximale effect van Tramadol benadert.

Bijwerkingen

Tramadol is een mild opioïd en zal minder bijwerkingen tonen dan andere opioïden. Toch worden in de praktijk de bijwerkingen van Tramadol wel gezien, in het bijzonder bij lange termijn medicatie.

Hond

Mogelijke bijwerkingen zijn obstipatie (verstopping) of diarree, gebrek aan eetlust, braken; lusteloosheid, te veel sedatie (sufheid) of juist agitatie (opwinding), angst, tremor (rillingen, beven, schudden) en duizeligheid.

Kat

Mogelijke bijwerkingen zijn mydriasis (pupilverwijding), euforie (overmatig speels, vriendelijk, melktrappelen / melktreden) of dysforie (somber, prikkelbaar), te veel sedatie (sufheid), excessief kwijlen, braken, jeuk aan het gezicht (schuren, krabben).

Contra-indicaties

Tramadol niet samen toedienen met stoffen die (ook) verhoogde / te hoge serotonine niveaus kunnen bewerkstellingen, zoals andere opioïden, clomipramine (Clomicalm®), selegiline (Selgian®) en metoclopramide (Primperid®).

Symptomen van het serotonine syndroom (te hoge serotonine niveau’s) zijn: lethargie / somnolentie (ziekelijke slaapzucht), mydriasis (pupilverwijding), ataxie (ongecoördineerde bewegingen), braken, tachycardie (te snelle hartfrequentie), tremor (rillingen, beven, schudden),  klagelijk blaffen / huilen / miauwen, sedatie (sufheid), agitatie (opwinding), kwijlen, epileptische insulten.

Bij oudere, verzwakte dieren en dieren met uitscheidingsproblemen als gevolg van een lever- of nieraandoening moet de dosering worden aangepast.

Tramadol niet toedienen aan drachtige of lacterende dieren.

Geneesmiddelvorm / sterktes 

De capsules bevatten 20 mg of 50 mg Tramadol hydrochloride per capsule. De drank bevat 10 mg/ml Tramadol hydrochloride; de drank is bijzonder handig bij katten. Zie ook de bijsluiter van Tramadol van de Apotheek van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht.

Opmerking

Tramadol is een humaan middel dat niet geregistreerd is als diergeneesmiddel voor hond of kat. Tramadol is een relatief goedkoop middel.

Bronnen:

  1. Tramadol, Jane E. Quandt, University of Georgia, Clinician’s Brief, October 2013, p.43-45
  2. Saunders Handbook of Veterinary Drugs
  3. Tramadol, bijsluiter Apotheek Faculteit Diergeneeskunde

 

Disclaimer
Vetined/Eduvet aanvaardt geen aansprakelijkheid voor het gebruik van onderstaand ziekteoverzicht. Ondanks de grote zorgvuldigheid betracht bij het samenstellen van deze ziekteoverzichten aan de hand van literatuur en gecontroleerd door specialisten kan Vetined geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele zetfouten en andere onjuistheden of onvolledigheden, noch voor de eventuele gevolgen van het handelen of juist nalaten van handelen op grond van informatie die via deze ziekteoverzichten is verkregen.

Toelichting
Een ziekteoverzicht / -profiel is in principe een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk meest noodzakelijke informatie. Huisdierbezitters kunnen ‘meekijken’. Een ziekteoverzicht / -profiel is nooit een vervanging van de dierenarts. Diagnose, behandeling en follow up dienen uitsluitend door of onder begeleiding van een dierenarts plaats te vinden.

LinkedIn
Twitter
WhatsApp

Dit artikel is geschreven door Atjo Westerhuis

Atjo Westerhuis is dierenarts, veterinair directeur en oprichter van het IAHC kennisplatform. Sinds zijn afstuderen aan de Universiteit Utrecht in 1973 is hij actief binnen de gezelschapsdiergeneeskunde en bouwde hij ruim vijftig jaar praktijkervaring op als dierenarts, praktijkhouder, adviseur en initiatiefnemer binnen de veterinaire sector. Binnen EduVet Dierenkliniek levert hij eerste- en anderhalvelijns patiëntenzorg, waarbij hij zich onder andere richt op dieren met chronische of complexe klachten die worden aangeboden voor een second opinion.

Seminar: Grote Zorgen bij Jonge Honden

Op zaterdag 28 november 2026 organiseert EduVet in Veenendaal een seminar over veelvoorkomende gezondheids- en gedragsproblemen bij pups en jonge honden. Met inzichten uit gedrag, voeding, diergeneeskunde en recht.

Persoonlijke zorg voor uw hond of kat

Bij EduVet Dierenkliniek Veenendaal staan aandacht, uitgebreide diagnostiek en samenwerking met u als eigenaar centraal. Ook voor complexe of langdurige klachten en een second opinion kunt u bij ons terecht.

Lees meer van Atjo Westerhuis

Perianaal fistel bij de hond

Samenvatting: Het ontstaan van perianaal fistels is een immuungemedieerde aandoening. Het is vanouds een hardnekkige klacht, meestal voortdurend pijnlijk voor de hond, reden voor wanhoop bij de eigenaar en een

Lezen

Plasbuisverstopping bij de kater

Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal Laatste update: november 2020 Samenvatting: Een plasbuis verstopping door een blaasgruis ‘prop’ bij de kater is een levensbedreigende situatie. Als na het wegspoelen van

Lezen

Homeopathie bij hond & kat

Wat kan homeopathie de diergeneeskunde bieden? Volgens de meeste (veterinaire) wetenschappers niets; volgens de meeste homeopathisch werkende dierenartsen veel. Wetenschappers hebben in het algemeen geen kennis van homeopathie bij dieren

Lezen

Disclaimer

Ondanks de zorgvuldigheid, waarmee wij de content van onze bibliotheek samenstellen, kan EduVet IAHC Platform  geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele zetfouten en andere onjuistheden of onvolledigheden, noch voor de eventuele gevolgen van het handelen of juist nalaten van handelen op grond van de informatie die via de content van onze bibliotheek is verkregen.

Niet zelf ‘dokteren’

EduVet IAHC Platform benadrukt daarbij, dat de informatie die via onze content is verkregen nooit een vervanging is van de professionals!
De content van onze bibliotheek laat diereigenaren en dierverzorgers met de professionals ‘meekijken’, zodat zij met kennis van zaken
kunnen meedenken en meebeslissen over welzijn en gezondheid van hun (huis)dieren. Diereigenaren en dierverzorgers worden daarom
dringend geadviseerd nooit op eigen initiatief te (be)handelen, zonder advies, instemming en begeleiding van een professional. Dat
geldt natuurlijk in het bijzonder als het gaat om de uiteindelijke keuze van de juiste behandeling.

Wetenschap en praktijk

De content van onze bibliotheek wordt niet alleen vervaardigd aan de hand van evidence based wetenschappelijke literatuur, maar vooral ook aan de hand van onze eigen empirical based inzichten.

Updating

Deze informatie kan, in het kader van updating, zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. Wij vragen u om eventuele, door u gesignaleerde (vermoedelijke) onvolkomenheden in onze artikelen aan ons te melden via info@iahc.online zodat we deze, indien nodig, kunnen meenemen in de updating. Alvast hartelijk dank daarvoor.

Wetenschap en Praktijkervaring

Educatie vanuit het EduVet IAHC Platform richt zich vooral op het delen van kritisch geëvalueerde ervaringen in de praktijk met wetenschappelijke diergeneeskunde en andere vormen van diergeneeskunde. Kritisch evaluatie vooral ook ten aanzien van effectiviteit en veiligheid. In theorie is er geen verschil tussen theorie en praktijk, in de praktijk blijkt dat een verschil wel mogelijk is.

Wij streven er altijd naar om het beste beschikbare onderzoeksbewijs in onze diergeneeskundige zorg te integreren, gecombineerd met klinische expertise en de unieke behoeften of wensen van elke cliënt. Wij hebben een open mind voor de reële kansen met andere vormen van diergeneeskunde. Die kunnen in een aantal gevallen blijkbaar een waardevolle aanvulling zijn op de reguliere diergeneeskunde, met name als de reguliere diergeneeskunde geen oplossing, geen of onvoldoende effect en/of onacceptabele bijwerkingen heeft.

Omdat de zorgvraag in de diergeneeskunde veel groter is dan wij kunnen invullen met alleen wetenschappelijke of evidence based diergeneeskunde, voelen wij als professionals ons verplicht aan onze patiënten en hun eigenaren dat wij onze praktijkervaringen oftewel empirical based diergeneeskunde serieus nemen, zodat wij daarmee kennelijk extra kansen kunnen creëren voor onze patiënten.

Door het verzamelen van vergelijkbare casuïstieken van onszelf en van andere professionals in de diergezondheidszorg, met bij herhaling dezelfde resultaten, onafhankelijk van elkaar, kan een inductief of empirical based bewijs geleverd worden, dat niet alleen nu al als effectieve behandeling blijkt te kunnen worden ingezet in de praktijk, maar ook als hypothese zal kunnen dienen voor verder wetenschappelijk of evidence based onderzoek.

Wetenschappelijk onderzoek is alleen financieel te realiseren als er een commercieel of maatschappelijk belang mee gediend is. Dus wordt er heel veel nuttig onderzoek niet gedaan. Voldoende reden om praktijkervaringen niet af te doen als ‘anekdotisch’, maar serieus te nemen.