Samenvatting:
Het ontstaan van perianaal fistels is een immuungemedieerde aandoening. Het is vanouds een hardnekkige klacht, meestal voortdurend pijnlijk voor de hond, reden voor wanhoop bij de eigenaar en een hoofdpijndossier voor de dierenarts. Vanuit jarenlange ervaring weten we dat immuniteitsproblemen, meer of minder duidelijk waarneembare gestoorde darmgezondheid en een chronische anaalzakontsteking belangrijke oorzaken zijn van het ontstaan en het hardnekkig voortbestaan van perianaal fistels. Ondanks alle goed bedoelde behandelingen. In EduVet Dierenkliniek hebben wij bovendien kunnen vaststellen, dat een tekort aan cobalamine (vit. B12) ook nog een belangrijke rol kan spelen bij deze aandoening. In veel gevallen van perianaal fistels is er sprake is van cobalamine deficiëntie.
Nieuws
Artikelen
Chronische darmgezondheid stoornis; Met extra informatie over vitamine B12 deficiëntie bij honden
Download brochure Disclaimer Hoewel deze brochure met zorg is samengesteld, kan EduVet Dierenkliniek geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele zetfouten, onjuistheden of onvolledigheden. Dit geldt eveneens
Small Animal Gastroenterology
2nd revised and expanded edition Romy M. Heilmann, Jonathan A. Lidbury , Jörg Steiner (eds.) https://www.bol.com/nl/nl/p/small-animal-gastroenterology/9300000176615495/?cid=1755704366588-6096750069432&bltgh=nOiVoZ09y3dNUStENgZIMA.4_27.28.ProductImage
FECAL TRANSPLANTS REDUCE ADHD, ANXIETY SYMPTOMS IN DOGS WITH EPILEPSY, TEXAS A&M RESEARCHERS FIND
Dr. Jan Suchodolski, GI Lab, Texas A&M University, USA. Publicatie: 2024 https://vetmed.tamu.edu/news/press-releases/fecal-transplants-epilepsy/
Handbuch der homöopathischen Veterinärmedizin für Hunde
HANDBUCH der homöopathischen Veterinärmedizin für HUNDE 1ste druk. 2025 Atjo Westerhuis | ISBN 978-395464-344-8 | Verlag: Kynos https://www.hundebuchshop.com/Wir-bei-PetsTV-Folge-1 Dieses Buch basiert auf den Erfahrungen, die
HANDBOEK DIERGENEESKUNDE met HOMEOPATHIE bij HONDEN (2de druk)
HANDBOEK DIERGENEESKUNDE met HOMEOPATHIE bij HONDEN 2de druk. 2025 Atjo Westerhuis | ISBN 978-90-829763-9-7 | Uitgever: Edupet https://www.eduvet.nl Het Handboek diergeneeskunde met homeopathie voor honden
Waarom dieren baat hebben bij het eten van poep … en sommige mensen ook!
Een olifantendrol, een vleermuiskeutel of vogelpoep. In het dierenrijk eten dieren wat de pot schaft – en soms staat daar blijkbaar ook ontlasting op het
Bron o.a.: Canine Perianal Fistula – Medical Approach, A.D. Elkins, Veterinary Specialty Center Indianapolis / Indiana, Clinician’s Brief, January 2008, p. 14-16
Wat zijn Perianaal fistels?
Perianaal fistels zijn het beste te omschrijven als kleine of iets grotere, wat diepere ‘holtes’, die ‘zomaar’ in de huid rond de anus ontstaan. Deze ‘holtes’ vertonen vervolgens geen enkele neiging tot genezing; in veel gevallen worden ze juist geleidelijk aan alleen maar groter en/of nemen in aantal toe. Het is in vrijwel alle gevallen een chronische aandoening, die vaak niet of onvoldoende reageert op conventionele behandelingen.
Perianaal klieren
Perianaal klieren zijn een soort talgkliertjes, die zich rond de anus bevinden in een cirkel met een straal van grofweg 1-2 cm, afhankelijk van de grootte van de hond. Gezonde perianaal klieren zitten in de huid en zijn aan de buitenkant niet te zien.
Anaalzakjes
Perianaal klieren zijn niet hetzelfde als anaalzakjes, die in de volksmond ‘anaalklieren’ genoemd worden. De beide anaalzakjes zitten onder de huid, rechts en links, onder-naast de anus, op ‘5 en 7 uur’; ook die zijn aan de buitenkant niet te zien. De afvoerbuisjes van de anaalzakjes hebben een piepklein openingetje, rechts en links, midden in de anusopening, op ‘3 en 9 uur’. De anaalzakjes liggen ruimtelijk gezien binnen de cirkel van perianaalkliertjes.
In de binnenvoering van deze anaalzakjes bevinden ze weliswaar ook kliertjes (anaalzakkliertjes), maar dat zijn dus niet de perianaal kliertjes!
Anaalzak abces
Perianaal fistels zijn ook niet hetzelfde als anaalzakabcessen. Een chronische anaalzakontsteking kan leiden tot een abces, dat iets onder de anus (op ‘5 of 7 uur’) naar buiten doorbreekt door de intacte huid, omdat het normale afvoerbuisje, dat in de anus uitmondt verstopt is. Zo’n doorgebroken anaalzak abces geneest in de regel heel snel in tegenstellig tot een perianaal fistel.
Merkt u op dat uw hond heftig likt rondom de anus of laat blijken veel pijn te hebben? Dan kan het zijn dat uw hond last heeft van perianaal fistels (ook wel anale furunculose genoemd).
Perianaal fistel bij de hond
De content van onze bibliotheek laat diereigenaren en dierverzorgers met de professionals ‘meekijken’, zodat zij met kennis van zaken kunnen meedenken en meebeslissen over welzijn en gezondheid van hun (huis)dieren.
Diereigenaren en dierverzorgers hebben met de juiste inlogcode toegang tot de Kennisbank voor ‘Diereigenaren en Dierverzorgers’. Voor hen geldt een aangepast abonnementstarief.
Titeren bij de hond
Professionals
Inleiding De vraag naar bepaling van antistoffen in het bloed tegen ziektes die deel uitmaken van het gebruikelijke vaccinatiepakket voor een hond in Nederland […]
Toediening van insuline bij hond en katten met suikerziekte
Professionals
Toediening van insuline bij hond en katten met suikerziekte Auteur: Atjo Westerhuis dierenarts, EduVet VTC Dierenkliniek, Veenendaal, www.eduvet.nl Waarschuwing Hieronder vind je, in beknopte […]
Toediening van insuline bij honden en katten met suikerziekte
Professionals
Atjo Westerhuis dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal, www.eduvet.nl
[…]Tramadol bij hond en kat
Professionals
Samenvatting: Tramadol is een pijnstiller. Tramadol zorgt ervoor dat de pijnbeleving op centraal niveau (hersenen en ruggenmerg) vermindert; het middel ‘verdooft’ dus alleen de […]
Vaccinatie Nosoden
Professionals en Studenten
Evelien van der Waa, dierenarts Homeopathische ondersteuning bij vaccinaties Het is tegenwoordig mogelijk om dieren heel gericht te vaccineren. Dus alleen als het nodig […]
Vaccinatie richtlijnen hond
Professionals
VACCINATIE RICHTLIJNEN HOND | maart 2019 VACCIN ZIEKTE WANNEER Nobivac Puppy DP Hondenziekte (Distemper, Carré) en Parvo Op de leeftijd van 6-7 […]
Vergiftiging door zwemmen
Professionals
Honden die op warme dagen in de zomer zwemmen in stilstaand water met een watertemperatuur van 20-30 gr. Celsius hebben kans om een dodelijke […]
Verlatingsangst
Professionals
Inleiding Verlatingsangst komt regelmatig voor bij honden. In de Engelse literatuur gebruiken we de vakterm separation anxiety. Honden met verlatingsangst kunnen, wanneer ze alleen […]
Voeding jonge hond
Professionals
Inleiding Tijdens de groei van een hond verdient de voeding extra aandacht. Voeding speelt namelijk een belangrijke rol bij het voorkomen van orthopedische problemen. […]
Voeding voor de opgroeiende hond
Professionals
Puppy’s moeten groeien en zich goed kunnen ontwikkelen. Daarbij is een volledige, goed uitgebalanceerde voeding erg belangrijk. Hoe zit het nu precies met voldoende, […]
Voorste kruisband (VKB) ruptuur bij de hond
Professionals
Voorste Kruisband (VKB) Ruptuur bij de Hond Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal, atjo@eduvet.nl Impressie van het kniegewricht (zie afbeelding hieronder) Kruisbanden Binnenin het […]
Vruchtbaarheid teef
Professionals
INLEIDING Als er sprake is van een vruchtbaarheidsprobleem bij een teef moeten we dat niet proberen op te lossen met bijvoorbeeld alleen een dektijdstip […]
Vuurwerkstress (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Vuurwerkstress bij hond en kat
Professionals
Onze huisdieren in de stress!? In veel gevallen is het zelfs nodig dat huisdieren daarvoor medicijnen slikken! Eigenlijk te gek voor woorden. Er zijn […]
Waarom dieren baat hebben bij het eten van poep … en sommige mensen ook!
Casuïstiek voor Starters -Diereigenaren en DierverzorgersProfessionals en Studenten
Een olifantendrol, een vleermuiskeutel of vogelpoep. In het dierenrijk eten dieren wat de pot schaft – en soms staat daar blijkbaar ook ontlasting op […]
Ziekte van Addison (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Ziekte van Addison bij de hond
Professionals
Wat is de ziekte van Addison? Ziekte van Addison of Hypoadrenocorticisme komt niet vaak voor, maar mogelijk toch vaker dan we denken. De kans […]
Ziekte van Cushing bij de hond
Professionals
Wat is de ziekte van Cushing? Ziekte van Cushing, hyperadrenocorticisme of hypercortisisme, ontstaat als gevolg van langdurig veel te hoge cortisol (bijnierschorshormoon) concentraties in […]
Ziekte van Cushing. Hyperadrenocorticisme. Hypercortisisme (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Ziekte van Lyme hond
Professionals
We lezen en horen dat steeds meer teken in Nederland besmet zijn met de ‘Lyme bacterie’, dat er ook steeds vaker mensen en honden […]
Ziekte van Lyme. Lyme borreliose. Lyme disease (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Klachten
Milde klachten
De klachten zijn (in het begin) niet altijd even duidelijk en kunnen dus gemakkelijk door de eigenaar over het hoofd gezien worden. De klachten kunnen soms (bij nader inzien) al (veel) langer bestaan alvorens de hond voor onderzoek en behandeling wordt aangeboden. Bij uitzondering, in milde gevallen, lijken patiënten er weinig of geen last van te hebben.
Serieuze klachten
Maar in verreweg de meeste gevallen zien we, dat de patiënt vaak en heftig likt aan zijn of haar anus en bij elke defecatie laat zien (veel) pijn te ervaren. En als je de ‘holtes’ rond de anus van dichtbij bekijkt en het stinkende waterige, slijmerige en etterige ontstekingsvocht ruikt, weet je het wel zeker, dat deze aandoening heel vervelend en heel pijnlijk kan zijn!
Dyschezie
In enkele gevallen is er sprake van een dyschezie, waarbij er, door het niet meer goed kunnen beheersen (onvoldoende ontspanning) van de anale en bekkenbodem spieren, constipatie optreedt: ophoping, indikking en verharding van de fecesbolus. Onvoldoende ontspanning van genoemde spieren leidt tot hevig persen (tenesmus) zonder vrijkomen van de feces (frustrane drang). Naar verwachting speelt daarbij ook zeker anticipatieangst voor een telkens weer pijnlijke defecatie een rol van betekenis. Voor de behandeling van deze constipatie is dan ook vooral en in de eerste plaats een pijnstillend en ontspannend middel nodig en niet of niet alleen een laxeermiddel.
Pijnlijk
Vaak uit de patiënt al pijn en/of raakt in paniek bij het optillen van de staart; om de situatie beter te kunnen inschatten is dan sedatie (roesje) nodig.
Oorzaken
De diepere oorzaak van het ontstaan van anaalfistels is niet helemaal duidelijk. Maar inmiddels hebben we door de jaren heen wel een goed beeld gekregen van de behandelingsmogelijkheden, die in meerderheid van de gevallen een snelle en duurzame oplossing kunnen bieden.
Immuniteitsproblemen, darmgezondheid en chronische anaalzakontsteking
Vanuit jarenlange ervaringen weten we dat immuniteitsproblemen, storing van de darmgezondheid en chronische anaalzakontsteking belangrijke waarneembare oorzaken zijn van perianaal fistels en daar kunnen wij, zo is ons gebleken, daadwerkelijk ‘wat’ mee met het oog op behandeling.
Duitse herder
Anatomisch afwijkingen, zoals de laag gedragen staart met een brede basis en de hoge zweetklier dichtheid in de anus regio bij de Duitse herder hebben mij als oorzaken van perianaal fistels nooit kunnen overtuigen; we zien ook perianaal fistels bij andere rassen. We kunnen er ook niks mee met het oog op behandeling.
Van de Duitse herder weten we inmiddels wel, dat het ras meer dan gemiddeld genetisch gepredisponeerd is voor het ontstaan van perianaal fistels. Maar ook daarbij vinden wij vrijwel altijd immuniteitsproblemen, storing van de darmgezondheid en chronische anaalzakontsteking als belangrijke waarneembare oorzaken.
Laboratorium
Behalve een uitgebreide anamnese (interview met de eigenaar) en lichamelijk onderzoek doen we aanvullend bloedonderzoek. We doen een algemene screening van het bloed en meten daarin bovendien het gehalte van cobalamine oftewel vit. B12 (normaalwaarden 500–900 pmol/L)* en foliumzuur oftewel vit. B9 (normaalwaarden: 21–54 nmol/L).
* De gebruikelijk referentiewaarden van 173-599 pmol/L blijken niet gevalideerd te zijn voor honden en zijn inmiddels ook door praktijkervaringen achterhaald. Zie onze brochure: Vitamine B12, evaluatie van praktijkervaringen met vitamine B12 bij honden.
Behandeling
Milde gevallen
In milde, subacute gevallen, die in een vroeg stadium worden aangeboden, starten we in principe altijd met medicatie. Als eerste stap meten wij het serumgehalte van vit. B12 (cobalamine) en vit. B9 (foliumzuur). Vaak is er een tekort aan vit. B12 en dan is suppletie van vit. B12 noodzakelijk; soms moeten we ook een tekort van vit. B9 (foliumzuur) aanvullen. Teveel aan vit. B9 kan een aanwijzing zijn voor een storing in de balans van de darmflora (dysbiose). In gevallen waarin er meer aan de hand is zullen we een uitgebreider aanvullend onderzoek moeten doen. Wij nemen aan dat er een verband is tussen een gestoorde darmgezondheid en het ontstaan van perianaalfistels. Naast die vitamine B12 suppletie schrijven ook middelen voor om de darmgezondheid te herstellen. Wij voegen extra gezonde darmflora (probiotica), fermenteerbare vezels (prebiotica) en humuszuur (herstel darmslijmvlies barrière) toe aan de dagelijkse voeding.
In de reguliere diergeneeskunde schrijven wij in de beginfase een kuur voor met prednisolon en/of cyclosporine. Daarnaast wordt en een antibioticum voorgeschreven als er sprake is van een bacteriële infectie in de darm, anus en/of anaalzakjes. Het chirurgisch verwijderen van chronische ontstoken anaalzakjes is zeker niet voor alle gevallen de eerste stap. In een aantal gevallen is er (nog) geen sprake van een chronische therapieresistente ontsteking van de anaalzakjes en is de prognose na medicatie redelijk goed.
Als na een kuur van 4-8 weken met een antibioticum, prednisolon en/of cyclosporine, de anus en perianaalfistels tot rust zijn gekomen en chronisch ontstoken anaalzakjes verdacht zijn van belemmering van volledige genezing, kan besloten worden tot chirurgische verwijdering van de anaalzakjes.
Ernstige gevallen
In ernstige chronische gevallen, die in een later stadium worden aangeboden is langdurige medicatie met immuun suppressieve middelen, zoals prednisolon en cyclosporine noodzakelijk. Uiteraard volgen wij hier hetzelfde protocol als in milde gevallen: meten van het serumgehalte van vit. B12 en B9 (foliumzuur), eventueel extra aanvullend laboratoriumonderzoek, makkelijk verteerbaar en/of hypoallergene voeding (indien er sprake is van een aanwijsbare voedselallergie), pro- en prebiotica en humuszuur. Bij veel schade in de anus regio wordt een chirurgische verwijdering lastig, maar is op zich in bepaalde gevallen niet onmogelijk. We moeten er wel terdege rekening mee houden dat langdurig toediening van prednisolon en/of cyclosporine niet alleen van zichzelf nare bijwerkingen kan hebben maar ook het immuunsysteem zodanig plat legt, dat wondgenezing na een chirurgisch verwijdering van de chronisch ontstoken anaalzakjes kan vertragen of volledig stagneren. Langdurige toepassing van antibiotica doodt niet alleen de ‘foute’ bacteriën, maar ook de ‘gezonde’ bacteriën en richt dus veel schade aam in de darmflora. Ook andere medicatie dan antibiotica kan veel schade aanrichten aan de darmflora. Een gestoorde balans in de darmflora betekent ook een gestoorde immuniteit en een rem op de genezing van de perianaal fistels.
Prognose
In alle gevallen is de prognose van de behandeling van perianaalfistels min of meer gereserveerd. Helaas vaak is het eerst zien dan geloven. Een belangrijke factor die wij nog niet genoemd hebben is de predispositie voor perianaal fistels die verankerd is in het DNA van de patiënt. De meeste perianaalfistels zien wij bijvoorbeeld bij de Duitse herder! Dat ‘zegt’ al genoeg.
Perianaal fistel bij de hond
De content van onze bibliotheek laat diereigenaren en dierverzorgers met de professionals ‘meekijken’, zodat zij met kennis van zaken kunnen meedenken en meebeslissen over welzijn en gezondheid van hun (huis)dieren.
Diereigenaren en dierverzorgers hebben met de juiste inlogcode toegang tot de Kennisbank voor ‘Diereigenaren en Dierverzorgers’. Voor hen geldt een aangepast abonnementstarief.
Titeren bij de hond
Professionals
Inleiding De vraag naar bepaling van antistoffen in het bloed tegen ziektes die deel uitmaken van het gebruikelijke vaccinatiepakket voor een hond in Nederland […]
Toediening van insuline bij hond en katten met suikerziekte
Professionals
Toediening van insuline bij hond en katten met suikerziekte Auteur: Atjo Westerhuis dierenarts, EduVet VTC Dierenkliniek, Veenendaal, www.eduvet.nl Waarschuwing Hieronder vind je, in beknopte […]
Toediening van insuline bij honden en katten met suikerziekte
Professionals
Atjo Westerhuis dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal, www.eduvet.nl
[…]Tramadol bij hond en kat
Professionals
Samenvatting: Tramadol is een pijnstiller. Tramadol zorgt ervoor dat de pijnbeleving op centraal niveau (hersenen en ruggenmerg) vermindert; het middel ‘verdooft’ dus alleen de […]
Vaccinatie Nosoden
Professionals en Studenten
Evelien van der Waa, dierenarts Homeopathische ondersteuning bij vaccinaties Het is tegenwoordig mogelijk om dieren heel gericht te vaccineren. Dus alleen als het nodig […]
Vaccinatie richtlijnen hond
Professionals
VACCINATIE RICHTLIJNEN HOND | maart 2019 VACCIN ZIEKTE WANNEER Nobivac Puppy DP Hondenziekte (Distemper, Carré) en Parvo Op de leeftijd van 6-7 […]
Vergiftiging door zwemmen
Professionals
Honden die op warme dagen in de zomer zwemmen in stilstaand water met een watertemperatuur van 20-30 gr. Celsius hebben kans om een dodelijke […]
Verlatingsangst
Professionals
Inleiding Verlatingsangst komt regelmatig voor bij honden. In de Engelse literatuur gebruiken we de vakterm separation anxiety. Honden met verlatingsangst kunnen, wanneer ze alleen […]
Voeding jonge hond
Professionals
Inleiding Tijdens de groei van een hond verdient de voeding extra aandacht. Voeding speelt namelijk een belangrijke rol bij het voorkomen van orthopedische problemen. […]
Voeding voor de opgroeiende hond
Professionals
Puppy’s moeten groeien en zich goed kunnen ontwikkelen. Daarbij is een volledige, goed uitgebalanceerde voeding erg belangrijk. Hoe zit het nu precies met voldoende, […]
Voorste kruisband (VKB) ruptuur bij de hond
Professionals
Voorste Kruisband (VKB) Ruptuur bij de Hond Atjo Westerhuis, dierenarts, EduVet Dierenkliniek, Veenendaal, atjo@eduvet.nl Impressie van het kniegewricht (zie afbeelding hieronder) Kruisbanden Binnenin het […]
Vruchtbaarheid teef
Professionals
INLEIDING Als er sprake is van een vruchtbaarheidsprobleem bij een teef moeten we dat niet proberen op te lossen met bijvoorbeeld alleen een dektijdstip […]
Vuurwerkstress (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Vuurwerkstress bij hond en kat
Professionals
Onze huisdieren in de stress!? In veel gevallen is het zelfs nodig dat huisdieren daarvoor medicijnen slikken! Eigenlijk te gek voor woorden. Er zijn […]
Waarom dieren baat hebben bij het eten van poep … en sommige mensen ook!
Casuïstiek voor Starters -Diereigenaren en DierverzorgersProfessionals en Studenten
Een olifantendrol, een vleermuiskeutel of vogelpoep. In het dierenrijk eten dieren wat de pot schaft – en soms staat daar blijkbaar ook ontlasting op […]
Ziekte van Addison (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Ziekte van Addison bij de hond
Professionals
Wat is de ziekte van Addison? Ziekte van Addison of Hypoadrenocorticisme komt niet vaak voor, maar mogelijk toch vaker dan we denken. De kans […]
Ziekte van Cushing bij de hond
Professionals
Wat is de ziekte van Cushing? Ziekte van Cushing, hyperadrenocorticisme of hypercortisisme, ontstaat als gevolg van langdurig veel te hoge cortisol (bijnierschorshormoon) concentraties in […]
Ziekte van Cushing. Hyperadrenocorticisme. Hypercortisisme (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
Ziekte van Lyme hond
Professionals
We lezen en horen dat steeds meer teken in Nederland besmet zijn met de ‘Lyme bacterie’, dat er ook steeds vaker mensen en honden […]
Ziekte van Lyme. Lyme borreliose. Lyme disease (ZP)
Professionals
Lees de disclaimer en toelichting onderaan! Een ziekteprofiel is een geheugensteun voor dierenartsen en paraveterinairen. Het bevat in beknopte vorm de voor de praktijk […]
